3 Dywizja Strzelców Karpackich

Formowanie jednostki

Za początek istnienia 3 Dywizji Strzelców Karpackich uznaje się przełom kwietnia i maja 1942 roku. Pod koniec kwietnia, wkrótce po pierwszej ewakuacji Armii Polskiej w ZSRR do Persji, Naczelny Wódz gen. Sikorski podjął decyzję o sformowaniu korpusu w składzie dwóch dywizji, a następnie 4-dywizyjnej Armii Polskiej. 3 maja w Quastina w Palestynie zapadła decyzja o sformowaniu nowej jednostki. Trzon jednostki mieli stanowić weterani Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich, wycofanej właśnie z Tobruku, uzupełnieni żołnierzami 9 i 10 Dywizji Piechoty przybyłymi ze Związku Radzieckiego. Jednostce nadano nazwę 3 Dywizja Strzelców Karpackich. Na dowódcę wyznaczony został gen. Kopański.

W okresie od sierpnia do listopada 1942 roku, decyzją generała Auchinlecka, polskie jednostki przeniesione zostały do Iraku, by chronić tamtejsze pola naftowe i ropociągi. Miejscem stacjonowania 3 DSK stało się Khanaqiun – Quizil Ribat, gdzie kontynuowano szkolenie i uzupełnianie stanów osobowych nowej jednostki. W listopadzie Dywizja została przeniesiona w rejon Mosulu, a następnie, na wiosnę 1943 roku, do Kirkuku.

21 lipca z Armii Polskiej na Wschodzie został wyłoniony 2 Korpus Polski. W jego skład weszły: 3 Dywizja Strzelców Karpackich, 5 Kresowa Dywizja Piechoty, 2 Warszawska Brygada czołgów oraz oddziały i służby. Dowództwo 3 DSK objął gen. Bronisław Duch, jego zastępcą został płk dypl. Jerzy Jastrzębski, a szefem sztabu – ppłk dypl. Henryk Piątkowski. Jeszcze tego samego dnia,
na wieść o powstaniu Korpusu, dowództwo brytyjskie zdecydowało o przesunięciu tej jednostki na śródziemnomorski teatr działań, do Włoch.

W okresie od lipca do października 3 DSK wraz z siostrzaną 5 KDP przechodziły szereg szkoleń, przygotowujących do czekających je zadań. Jednostki oswajały się z nowym sprzętem motorowym, jak nigdy wcześniej w historii nasycającym polskie oddziały. Przechodziły również szkolenie z działań w terenie górskim oraz szkolenie szturmowe. Następnie obie jednostki ćwiczyły współpracę na wszystkich szczeblach organizacyjnych, od plutonu po dywizję i wreszcie współpracę korpusu z innymi wielkimi jednostkami.

Po uzupełnieniu braków sprzętowych od grudnia 1943 do lutego 1944 trwało przerzucanie jednostek na front włoski. Żołnierze 3 DSK transportem kołowym i kolejowym zostali przetransportowani do Palestyny, gdzie oczekiwali na przerzut przez Morze Śródziemne. Wówczas wielu żołnierzy wyznania mojżeszowego zdecydowało się na dezercję z jednostki, by wspierać podziemne struktury tworzącego się państwa Izrael. Szacuje się, że z armii polskiej odeszło wtedy ponad 3 tysiące żołnierzy, co stanowi odpowiednik niepełnej brygady. Mimo tak dużych strat, dowództwo wydało rozkaz nie ścigania za dezercję tych żołnierzy, którzy nie zabrali ze sobą broni lub wyposażenia. Pod koniec grudnia 1943 roku 3 DSK jako pierwsza została przetransportowana do Port Saidu, skąd drogą morską przerzucono ją do portu w Tarencie.

Ordre de Bataille 3DSK w momencie przejścia na front włoski:

  • Kompania Sztabowa
  • 1 Brygada Strzelców Karpackich
  • 2 Brygada Strzelców Karpackich

Kwatera Główna Artylerii Dywizyjnej:

  • 1 Karpacki Pułk Artylerii Lekkiej
  • 2 Karpacki Pułk Artylerii Lekkiej
  • 3 Karpacki Pułk Artylerii Lekkiej
  • 3 Karpacki Pułk Artylerii Przeciwlotniczej Lekkiej
  • 3 Karpacki Pułk Artylerii Przeciwpancernej

Rozpoznawczy pułk samochodów pancernych:

  • 12 Pułk Ułanów Podolskich

Oddziały broni:

  • 3 Karpacki Batalion Karabinów Maszynowych
  • 3 Karpacki Batalion Łączności
  • 3 Karpacki Batalion Saperów
  • 3 Sekcja Maskowania
  • 3 Karpacki Szwadron Żandarmerii

Oddziały służb:

  • Dowództwo Oddziałów Zaopatrywania i Transportu
    • 1 Kompania Zaopatrywania
    • 2 Kompania Zaopatrywania
    • 13 Kompania Zaopatrywania
  • 1 Kompania Warsztatowa
  • 2 Kompania Warsztatowa
  • 1 Kompania Sanitarna
  • 2 kompania Sanitarna
  • 3 Pluton Higieny
  • 3 Sekcja Przeciwmalaryczna
  • 3 Sąd Polowy
  • Poczta Polowa Nr 111

 Dowództwo 3 Dywizji Strzelców Karpackich:

Dowódcy dywizji:

  • gen. bryg. Stanisław Kopański (3 maja 1942 – 6 sierpnia 1943)
  • gen. dyw. Bronisław Duch (6 sierpnia 1943 – 1947)

Zastępcy dowódcy dywizji:

  • płk dypl. Jerzy Jastrzębski (maj 1942 – 24 kwietnia 1944, zginął podczas bitwy pod Monte Cassino)
  • płk dypl. Marian Smoleński (sierpień 1944 – 1947)

II zastępca dowódcy dywizji:

  • płk dypl. Władysław Powierza (lipiec 1945 – 1947)

Szefowie sztabu:

  • ppłk dypl. Henryk Piątkowski (sierpień 1943 – czerwiec 1944)
  • ppłk dypl. Antoni Lewiński (od czerwca 1944)

Kwatermistrz:

  • ppłk Wilhelm Roland

Dowódca artylerii dywizyjnej

  • płk art. Zygmunt Łakiński (czerwiec 1942 – lipiec 1945)

Stan osobowy Dywizji 1 maja 1944 roku wynosił 851 oficerów i 12841 szeregowych.

Działania Bojowe

Wraz z początkiem lutego 1944 roku 3 DSK zaczęła działalność bojową od zluzowania brytyjskiej 78 Dywizji Piechoty na pozycjach nad rzeką Sangro. Po wiosennym okresie wdrażania się do warunków frontowych, jednostka została wraz z całym 2 Korpusem przebazowana do środkowych Włoch i miała znaczący udział w bitwie o przełamanie Linii Gustawa (bitwa o masyw Monte Cassino) w dniach 11-29 maja.

Zadaniem 3 DSK było zdobycie wzgórz 593, 569 oraz farmy Mass Albaneta jako podstawy w natarciu oskrzydlającym klasztor. Pierwsze natarcie, przeprowadzone w nocy z 11 na 12 maja nie powiodło się. Zadanie to wykonane zostało dopiero w drugim szturmie, rozpoczętym 16 maja. Ostatnim działaniem Karpatczyków podczas tej bitwy było zajęcie miejscowości Piedimonte s. Germano 26 maja.

Po bitwie o masyw Monte Cassino jednostka została skierowana do przełamania niemieckich umocnień – tzw. „Linii Gotów” nad rzeką Ortona. Natarcie rozpoczęło się 18 czerwca. Podczas pościgu za nieprzyjacielem 3 DSK zajęła Pescarę. Po przełamaniu oporu nad rzeką Chienti dywizja ścigała wycofujące się na północ jednostki niemieckie wzdłuż wschodniego wybrzeża Włoch. W połowie lipca jednostka brała udział w operacji zdobycia Ancony, do której weszła 18 lipca. Następnie przemieszczała się nadal wzdłuż wybrzeża na północ, w ciężkich walkach likwidując kolejne niemieckie punkty oporu. 19 sierpnia rozpoczęła się operacja nad rzeką Metauro, podczas której ostatecznie przełamano niemieckie pozycje. Wreszcie pod koniec sierpnia dywizja zajęła główny punkt
oporu – miasto Pesaro. 5 września 1944 roku 3 DSK, podobnie jak cały 2 Korpus Polski, została przesunięta do odwodów. Ostatnią operacją w roku 1944 była dla Karpatczyków ofensywa nad rzeką Senio w dniach 6-17 grudnia. Po dotarciu do rzeki dywizja zajmowała tam pozycję obronną aż do kwietnia 1945 roku.

Szlak bojowy dywizja zakończyła ofensywą w Dolinie Lombardzkiej – 12 kwietnia sforsowała rzekę Senio, rozbiła 4 Dywizję Spadochronową, zajęła Faenzę, a 17 kwietnia osiągnęła Castel San Pietro. 21 kwietnia rano oddziały 9 batalionu Strzelców Karpackich wkroczyły do Bolonii. W mieście tym polskie jednostki pozostały już do zakończenia działań wojennych.

Po wojnie jednostki 3 Dywizji, jak i cały 2 Korpus, pozostały we Włoszech i do roku 1947 pełniły rolę sił okupacyjnych. Następnie żołnierze byli stopniowo transportowani do Anglii i wcielani do Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia.

Dołącz do nas

Tagi